Cào bồn cà phê – một tập quán canh tác phổ biến tại nhiều vùng nhưng tiềm ẩn nhiều rủi ro khiến cây rụng trái non hàng loạt và dễ nhiễm nấm bệnh. Nguyên nhân vì sao dẫn đến tình trạng này, cùng Hoàng Minh tìm hiểu trong bài viết dưới đây. 

Mục đích của việc cào bồn cà phê là gì? 

Cào bồn là hành động sử dụng cuốc, xẻng hoặc các dụng cụ khác để cào lớp đất mặt xung quanh gốc cây cà phê lên thành bồn.

Mục đích chính của việc cào bồn thường là để:

• Diệt cỏ dại: việc cào lớp đất mặt cũng đồng thời loại bỏ cỏ dại mọc xung quanh gốc, giảm cạnh tranh dinh dưỡng với cây cà phê.
• Loại bỏ lớp phủ như lá cây, thân cây cỏ khô mục phủ trên lớp đất mặt để bón phân cho cây dễ dàng hấp thu không bị lớp phủ ngăn cản.

Những tác động tiêu cực của việc cào bồn cà phê vào thời điểm bón phân hạt

Xuất phát từ tập quán canh tác cây cà phê qua nhiều năm, cho thấy việc cào bồn cà phê vào thời điểm bón phân gốc đã trở thành một thói quen, điều đó đã tác động tiêu cực đến bộ rễ cây cà phê, đánh mất lớp mùn hữu cơ ở tầng đất mặt, lớp vi sinh vật trong đất, gây ảnh hưởng đến quá trình trao đổi chất của cây làm năng suất cây trồng bị sụt giảm:

1. Gây tổn thương bộ rễ, đặc biệt là rễ tơ

Cà phê là cây có bộ rễ chùm phát triển mạnh mẽ và phân bố rộng trong tầng đất mặt (khoảng 0-30 cm). Trong đó, rễ tơ là hệ thống rễ non, mịn, đóng vai trò chủ yếu trong việc hút nước và dinh dưỡng cho cây. Khi bà con cào bồn, dù cẩn thận đến đâu, cũng rất khó tránh khỏi việc cắt đứt, làm tổn thương đến hệ thống rễ tơ này.

Hệ thống rễ tơ sát mặt đất

Khi rễ tơ bị đứt, sẽ giảm khả năng hút nước và dinh dưỡng, ảnh hưởng đến quá trình trao đổi chất, rễ cung cấp không đủ dưỡng chất nuôi cây sẽ làm cho cây bị suy yếu. 

Trong mùa mưa, đất thường ẩm ướt thiếu oxy, vi sinh vật bất lợi sẽ sinh trưởng mạnh, việc cào bồn làm rễ bị đứt tạo ra vết thương hở, và các loại vi sinh vật gây hại sẽ tấn công vào rễ gây u sưng rễ. 

2. Cây bị sốc sinh lý, xả trái non (rụng trái sinh lý)

Việc rễ bị tổn thương đột ngột khiến cây cà phê phải chịu một cú sốc sinh lý lớn. Mặc dù có đủ nước mưa, nhưng khả năng hấp thụ của cây lại kém đi do bộ rễ không còn nguyên vẹn.

Để duy trì sự sống và cân bằng sinh lý, cây sẽ tự động điều chỉnh bằng cách rụng bớt trái non để giảm tải áp lực dinh dưỡng. Đây là cơ chế tự vệ của cây khi gặp điều kiện bất lợi. Đó là lý do bà con thấy cà phê rụng trái hàng loạt trong giai đoạn mang trái như hiện nay.

3. Tạo điều kiện thuận lợi cho nấm bệnh lây lan

Mùa mưa là điều kiện lý tưởng cho sự phát triển của nhiều loại nấm bệnh gây hại cho cây cà phê như: nấm hồng, thán thư, khô cành khô quả, thối rễ,…Thông qua những vết thương hở trên rễ do cào bồn là “lối đi” dễ dàng cho bào tử nấm xâm nhập. 

Mặc dù mục đích là làm đất tơi xốp, nhưng việc xới đất không đúng cách có thể làm thay đổi cấu trúc đất và hệ vi sinh vật trong đất, phá vỡ sự cân bằng tự nhiên, khiến các loại nấm gây hại có cơ hội bùng phát.

4. Gây rửa trôi dinh dưỡng và xói mòn đất

Mưa lớn kết hợp với việc đất bị cào sạch lớp hữu cơ đệm dễ làm đất bị nén chặt tăng nguy cơ rửa trôi các chất dinh dưỡng trong đất. Đặc biệt, các loại phân bón hữu cơ hoặc vô cơ mới bón trước đó bị cuốn trôi trước khi cây kịp hấp thụ.

Về lâu dài, điều này dẫn đến tình trạng đất bị bạc màu, giảm độ phì nhiêu, bà con phải tốn kém hơn cho việc bón phân mà hiệu quả lại không cao. Ngoài ra, việc cào bồn có thể làm tăng nguy cơ xói mòn đất trên các địa hình dốc.

Hoàng Minh khuyến nghị:

Với những phân tích trên, Hoàng Minh khuyến nghị bà con hạn chế ít nhất việc cào bồn cà phê vào giai đoạn phón phân hay mùa mưa. Việc cào bồn trong thời điểm này mang lại nhiều rủi ro hơn là lợi ích. Thay vào đó, bà con áp dụng các giải pháp sau:

1. Quản lý cỏ dại hiệu quả

• Phủ bạt hoặc che phủ gốc: sử dụng vật liệu hữu cơ như rơm rạ, vỏ cà phê, lá khô để phủ quanh gốc. Cách này không chỉ hạn chế cỏ dại mà còn giữ ẩm cho đất vào mùa khô, và bổ sung dinh dưỡng hữu cơ khi phân hủy.
• Cắt tỉa cỏ: sử dụng máy cắt cỏ hoặc phát thủ công để khống chế cỏ dại, không nên nhổ bật gốc quá sát rễ cà phê.

2. Cải tạo đất và thoát nước

• Xây dựng hệ thống rãnh thoát nước tổng thể: thay vì cào bồn từng gốc, bà con nên quy hoạch và xây dựng hệ thống rãnh thoát nước chính và phụ trong toàn vườn. Điều này giúp thoát nước nhanh chóng sau mưa lớn, tránh ngập úng diện rộng mà không gây tổn thương rễ cà phê.
• Tăng cường chất hữu cơ: bón phân hữu cơ hoai mục, phân chuồng, phân xanh thường xuyên giúp cải thiện cấu trúc đất, tăng cường độ phì nhiêu và khả năng giữ ẩm, thoát nước của đất.
• Bổ sung nấm đối kháng như Trichoderma Tốt giúp đất tơi xốp thoáng khí, hỗ trợ phân giải chất hữu cơ, phòng ngừa các bệnh ở rễ và phòng các côn trùng hại rễ.

3. Chủ động phòng trừ nấm bệnh mùa mưa

• Thăm vườn thường xuyên: kiểm tra vườn định kỳ để phát hiện sớm các dấu hiệu bệnh hại, từ đó có biện pháp xử lý kịp thời.
• Cắt tỉa cành tạo tán thông thoáng: loại bỏ cành tăm, cành khô, cành sâu bệnh giúp vườn thông thoáng, giảm độ ẩm, hạn chế môi trường thuận lợi cho nấm phát triển.
• Tăng cường phòng trừ nấm bệnh: vào đầu mùa mưa hoặc khi có dấu hiệu bệnh, bà con nên phun thuốc phòng trừ nấm bệnh Sparta & Xích Thố Mã để phòng ngừa và ngăn chặn khả năng lây lan trong mùa mưa. 

4. Kỹ thuật bón phân hợp lý

• Bón phân đúng thời điểm: bón phân khi thời tiết thuận lợi, đất không quá ẩm ướt để cây dễ hấp thụ và tránh rửa trôi.
• Bón phân đúng liều lượng: có thể bón theo rãnh hoặc xới nhẹ đất để vùi phân, bón theo hình chiếu tán tức bón ngoài tán không bón tập trung trong gốc thân. Hoặc rải đều rồi phủ một lớp đất mỏng lên trên.
• Ưu tiên phân bón dễ tan hoặc phân bón qua lá: trong mùa mưa, có thể bổ sung dinh dưỡng qua lá để cây hấp thụ nhanh hơn khi bộ rễ có thể bị ảnh hưởng

Việc cào bồn cà phê vào thời điểm bón phân hay vào mùa mưa là một tập quán lâu đời nhưng cần được cân nhắc lại vì những tác động tiêu cực ảnh hưởng đến năng suất mùa vụ. Hy vọng bài viết sẽ cung cấp một cái nhìn toàn diện hơn để bà con đưa ra quyết định có nên cào bồn mùa mưa. 

Bà con có bất kì thắc mắc nào trong quá trình canh tác sầu riêng giai đoạn kinh doanh và các vấn đề về cây trồng khác xin vui lòng liên hệ Nông nghiệp Hoàng Minh qua thông tin cụ thể dưới đây để được tư vấn chi tiết nhé!

Về Nông Nghiệp Hoàng Minh

Công ty Nông Nghiệp Hoàng Minh

Địa chỉ: 170 Sư Vạn Hạnh, P.Hội Thương, Tp.Pleiku, Gia Lai

Điện thoại: 0935 842 567

Website: goldsunvn.com

Email: Info@goldsunvn.com

Fanpage: Nông Nghiệp Hoàng Minh